ژنراتور سالم بدون یک سیستم انتقال بار درست، بار را نمی‌گیرد یا خطرناک می‌شود. ATS و چنج‌اور دستی چه تفاوتی دارند، چه چیزی در آن‌ها بررسی می‌شود و چرا برگشت برق به شبکه خطرناک است.
بار مناسب دیزل ژنراتور
جریان بار نسبت به جریان نامی ژنراتور
ژنراتور برق تولید می‌کند، اما این سیستم انتقال بار است که تصمیم می‌گیرد مصرف‌کننده‌ها از کدام منبع تغذیه شوند. اگر این حلقه درست کار نکند، ژنراتور روشن می‌شود ولی ساختمان در تاریکی می‌ماند، یا بدتر، برق ژنراتور به شبکه شهری برمی‌گردد.
ATS و چنج‌اور دستی
کلید چنج‌اور دستی: اپراتور پس از قطع برق، ژنراتور را روشن و کلید را به سمت ژنراتور می‌برد و پس از برگشت برق، برعکس. ساده و ارزان است، اما به حضور فرد آموزش‌دیده وابسته است و زمان قطعی را طولانی‌تر می‌کند.
تابلو ATS (انتقال خودکار بار): قطع برق شبکه را تشخیص می‌دهد، فرمان استارت به ژنراتور می‌دهد، پس از پایدار شدن ولتاژ و فرکانس ژنراتور بار را منتقل می‌کند و پس از برگشت و پایدار شدن برق شبکه، بار را برمی‌گرداند و ژنراتور را پس از مدتی خنک‌کاری خاموش می‌کند.
اجزای اصلی ATS (به‌صورت کلی)
- دو کلید قدرت یا کنتاکتور: یکی برای شبکه و یکی برای ژنراتور
- اینترلاک: مکانیکی و الکتریکی، تا هر دو کلید هم‌زمان وصل نشوند
- رله یا کنترلر پایش: ولتاژ، فرکانس و توالی فاز هر دو منبع را می‌سنجد
- تایمرها: تأخیر پیش از استارت، تأخیر انتقال، تأخیر برگشت و خنک‌کاری
تنظیم این تایمرها به نوع بار و دستورالعمل سازنده بستگی دارد. برای مثال، تأخیر برگشت باعث می‌شود با برگشت لحظه‌ای و ناپایدار برق شبکه، بار مدام بین دو منبع جابه‌جا نشود.
چرا برگشت برق به شبکه خطرناک است؟
اگر خروجی ژنراتور بدون جداسازی مطمئن به شبکه داخلی وصل شود، برق می‌تواند از طریق ترانسفورماتور به شبکه شهری برگردد. در این حالت، کارکنانی که خط را بی‌برق فرض کرده‌اند در معرض خطر جدی قرار می‌گیرند و ژنراتور هم هنگام برگشت برق شبکه آسیب می‌بیند. اتصال ژنراتور به شبکه داخلی باید طوری طراحی شود که برگشت برق به شبکه شهری ممکن نباشد. به همین دلیل وجود اینترلاک سالم از مهم‌ترین موارد بازدید است.
علائم ایراد در سیستم انتقال بار
- ژنراتور روشن می‌شود ولی بار منتقل نمی‌شود
- پس از برگشت برق شبکه، بار برنمی‌گردد یا ژنراتور خاموش نمی‌شود
- جابه‌جایی‌های مکرر بار در نوسان برق شبکه
- گرم شدن یا صدای غیرعادی کنتاکتورها
- آلارم توالی فاز یا عدم تطابق منابع
چه چیزی در بازدید بررسی می‌شود؟
- عملکرد اینترلاک مکانیکی و الکتریکی
- آچارکشی ترمینال‌ها و بررسی گرمای اتصالات زیر بار
- وضعیت کنتاکت‌ها و کنتاکتورها
- تنظیمات رله پایش و تایمرها نسبت به طراحی
- تست انتقال واقعی بار در برنامه ماهانه کارکرد ژنراتور
کارکرد ماهانه ژنراتور زیر بار، اگر به‌صورت خودکار و از طریق ATS انجام شود، هم‌زمان سیستم انتقال بار را هم می‌آزماید. این تست چون برق مصرف‌کننده‌ها را لحظه‌ای جابه‌جا می‌کند، فقط با هماهنگی بهره‌بردار یا مدیریت ساختمان انجام می‌شود.
نکته ایمنی
تابلو انتقال بار از دو منبع تغذیه می‌شود؛ قطع یک منبع به معنای بی‌برق بودن تابلو نیست. پیش از هر کار، هر دو منبع ایزوله و راه‌اندازی خودکار ژنراتور غیرفعال می‌شود.