باتری‌ای که هیچ‌وقت دشارژ نمی‌شود، سالم بودنش هم معلوم نیست. دوره دشارژ، حدود قابل قبول ولتاژ، تعادل جریان سری‌ها و آنچه باید در دفتر باتری ثبت شود.
ولتاژ باتری در ابتدای دشارژ: «ولتاژ ایست»
باتری‌های سیستم تغذیه بیشتر عمر خود را در حالت شارژ نگهداری می‌گذرانند. ولتاژ نگهداری درست به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که باتری در قطع برق، ظرفیت لازم را دارد. دشارژ دوره‌ای و ثبت منظم نتایج، روشن‌ترین تصویر از سلامت باتری است.
مقادیر این مطلب، مقادیر مرجع رایج در دستورالعمل‌های نگهداری باتری مراکز مخابراتی است. ملاک نهایی همیشه دستورالعمل سازنده باتری است.
ظرفیت باتری کافی است؟
ظرفیت مجموعه باتری باید با بار متناسب باشد و دست‌کم ۵٪ جا برای افزایش بار داشته باشد. یک معیار رایج در مراکز مخابراتی:
حداقل ظرفیت باتری (آمپرساعت) = حداکثر جریان بار × ۵٫۷۶
اگر ظرفیت کمتر است، باید به کارفرما اعلام شود.
دوره دشارژ
- دست‌کم هر دو ماه یک بار
- یک در میان به میزان ۱۰٪ و سپس ۲۰٪ ظرفیت باتری
- پیش از دشارژ، سلامت سل‌ها و فیوزهای باتری بررسی شود
حدود قابل قبول
| مورد | باتری ۲ ولتی | باتری ۱۲ ولتی |
|---|---|---|
| حداقل ولتاژ هر سل پس از دشارژ ۲۰٪ | ۱٫۸۰ ولت | ۱۰٫۸ ولت |
| ولتاژ شارژ نگهداری | ۲٫۱۸ تا ۲٫۲۸ ولت | ۱۳٫۱۰ تا ۱۳٫۵۰ ولت |
اگر ولتاژ نگهداری سل‌ها خارج از این بازه باشد، باتری یک بار دشارژ و دوباره شارژ می‌شود تا احیا شود و نتیجه با تاریخ ثبت شود. سلی که افت ولتاژش با این کار اصلاح نشود، باید تعویض شود.
شارژ مکمل
پس از دشارژ، باتری با ولتاژی که سازنده تعیین کرده (معمولاً همان ولتاژ شارژ مجدد یا Equalize) شارژ مکمل می‌شود. باتری‌ای که حداکثر سه ماه فقط در شارژ نگهداری بوده هم به شارژ مکمل نیاز دارد.
تعادل جریان سری‌های موازی
وقتی چند سری باتری موازی هستند، در هر دشارژ جریان هر سری اندازه‌گیری و در دفتر باتری ثبت شود:
- اختلاف جریان سری‌ها، از کمترین تا بیشترین، حداکثر ۱۰٪
- جریان دشارژ هیچ سری نباید به حداکثر مجاز سازنده برسد که معمولاً 0.2C10 است. مثلاً برای باتری ۲۰۰ آمپرساعتی، ۴۰ آمپر.
ولتاژ ایست؛ نشانه‌ای که باید شناخت
وقتی رکتیفایر خاموش و بار روی باتری منتقل می‌شود، ولتاژ ابتدا افت می‌کند، سپس کمی بالا می‌آید، در یک نقطه ثابت می‌ماند (ولتاژ ایست یا اکسترمم) و از آنجا آرام کاهش می‌یابد. این ولتاژ در ابتدای هر دشارژ ثبت می‌شود.
اگر ولتاژ بدون ایست و به‌سرعت پیوسته پایین برود، یا سری باتری خراب است یا بار نسبت به ظرفیت باتری خیلی زیاد است. در این حالت دشارژ باید فوراً متوقف و بار به رکتیفایر برگردانده شود.
سرویس و بازرسی
- آچارکشی رابط‌ها و اتصالات باتری در نوبت‌های دشارژ (حدود هر چهار ماه)
- نظافت سطح و اتصالات از گردوغبار و سولفاته و چرب‌کاری بست‌ها
- کنترل گرمای بست‌ها، اتصالات و کابل‌ها تا تابلوی DC در حین دشارژ
- دقت به تصاعد گاز اسید، تورم، ترک یا شکستگی پوسته
- افت ولتاژ کابل باتری تا مصرف‌کننده: اگر بیش از ۲ ولت بود، گزارش شود
- شماره‌گذاری درشت و خوانای سل‌ها و سری‌ها از سمت مثبت
سالن باتری
- دمای سالن حداکثر ۲۵ درجه سانتی‌گراد؛ دماسنج سالن هم باید سالم باشد
- روشنایی، سرمایش، هواکش، حوضچه، کف‌شور و شیر آب سالم باشند
- هیچ وسیله اضافه‌ای، حتی غیرقابل اشتعال، در سالن نماند
- سیستم مانیتورینگ باتری بدون آلارم کاذب کار کند
در دفتر باتری چه ثبت می‌شود؟
- تاریخ و دمای محل نصب
- ولتاژ ایست (اکسترمم) در ابتدای دشارژ
- ولتاژ سل‌ها و سری باتری در انتهای دشارژ
- جریان دشارژ هر سری، برای کنترل تعادل
- مدت زمان دشارژ
- ولتاژ شارژ نگهداری و شارژ مکمل سل‌ها و سری
- هر مورد غیرعادی: ولتاژ، دما، ظاهر، نشتی یا گاز
ثبت نادرست یا ناقص، کل سابقه نگهداری باتری را بی‌اعتبار می‌کند. مقادیر باید همان چیزی باشد که واقعاً اندازه‌گیری شده است.